MiFID II: hoe zit dat juist met beleggersprofielen en vragenlijsten?

18/12/2017

Op woensdag 3 januari treedt de beleggersrichtlijn MiFID II in werking. Kortweg kunnen we zeggen dat het een Europese richtlijn betreft die de spelregels vastlegt die financiële instellingen moeten volgen als ze beleggingsproducten aanbieden of als ze daarover advies geven.

Maar over MiFID is zoveel meer te vertellen. In drie episodes maken we u compleet wegwijs.

Vandaag: waarom wil een financiële instelling een beleggersprofiel opmaken en waartoe dienen de vragenlijsten die ik moet invullen als ik een beleggingsproduct koop?

Waarom wordt mijn beleggersprofiel opgemaakt?

Uw financiële instelling stelt uw beleggersprofiel op aan de hand van een vragenlijst. Dat is geen test of examen maar wel een manier om u beter te leren kennen en een goed zicht te krijgen op uw kennis, ervaring, beleggingsdoelstellingen, financiële situatie en uw bereidheid om risico te nemen. Op die manier kan zij ervoor zorgen dat u het beleggingsproduct of -advies krijgt dat het best bij u past.

De vragenlijsten zijn niet gestandaardiseerd. Elke financiële instelling kan haar eigen vragenlijst hanteren en die op maat snijden van het productaanbod van de instelling.  Zo vermijdt men dat u vragen krijgt die niet pertinent zijn.

Over het algemeen komen klanten uit bij een van de volgende beleggersprofielen (benaming, aantal en soort kunnen verschillen van bank tot bank):

  • Defensief/conservatief
  • Neutraal/evenwichtig
  • Speculatief/dynamisch

Bestaat er één enkele gestandaardiseerde vragenlijst die alle banken gebruiken? Waarom niet?

Niet alle instellingen gebruiken dezelfde vragenlijsten. Hoewel de vragen kunnen verschillen, zal elke financiële instelling uw kennis en ervaring even grondig testen. De verschillen tussen de vragenlijsten betreffen vooral het productaanbod van de financiële instelling. Niet alle financiële instellingen bieden dezelfde producten aan. Zij beperken de vragen dan ook tot die vragen die pertinent zijn in het licht van hun productenaanbod.

Een financiële instelling die opties en gestructureerde producten met hefboomwerking aanbiedt, zal dan ook andere vragen moeten stellen dan een financiële instelling die enkel eenvoudige beleggingsfondsen aanbiedt.  

Hoe weet ik dat mijn financiële instelling mijn beleggersprofiel correct opmaakt/naleeft?  

De Belgische toezichthouder FSMA (Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten) houdt hierop toezicht. Via inspecties van de financiële instellingen kan zij de vragenlijsten toetsen op hun volledigheid, coherentie en betrouwbaarheid.

Via mystery shopping kan de FSMA bovendien nagaan of de financiële instellingen het klantenprofiel daadwerkelijk correct opmaken en naleven wanneer zij beleggingsdiensten verlenen.

Kan ik als klant geweigerd worden op basis van de vragenlijst?

Nee, u zal niet geweigerd worden. De vragenlijst dient enkel om uw beleggersprofiel op te stellen.

Als uw financiële instelling op basis van uw beleggersprofiel zou vaststellen dat een bepaald type product niet geschikt is voor u, zal zij u dat specifieke product niet kunnen aanbevelen. Zij kan een product namelijk pas aanbevelen als zij heeft geverifieerd of u voldoende kennis en ervaring heeft met betrekking tot het specifieke soort product, en of het product overeenstemt met uw beleggingsdoelstellingen en uw financiële draagkracht. Als dat voor een welbepaald product niet het geval zou zijn, zal de bank samen met u en op basis van uw profiel op zoek gaan naar andere producten die wel geschikt zijn voor u, en die ze u bijgevolg wel kan aanbevelen.

Mag een financiële instelling mij helpen bij het invullen van de vragen? 

Een financiële instelling mag u helpen om een financieel product te leren begrijpen als zij vaststelt dat u de werking van het product fout inschat. Zo kan zij bijvoorbeeld een informatiebrochure meegeven om u de werking van bepaalde producten uit te leggen.

De financiële instelling mag de vragenlijst echter niet in uw plaats beantwoorden, of antwoorden suggereren.

Een MiFID vragenlijst is zowel een gelegenheid voor de bank om u beter te leren kennen, als een opportuniteit voor uzelf om uw wensen duidelijk te maken. Een eerlijke en correcte invulling is dan ook in het belang van uzelf én uw financiële instelling.

Mocht een financiële instelling toch de vragenlijsten helpen invullen, dan zou zij zich bovendien blootstellen aan aanzienlijke sancties. De FSMA kan dergelijke praktijken trouwens opsporen via mystery shopping.

Wat heeft die vragenlijst te maken met financiële geletterdheid? 

Het gebruik van de vragenlijst past enkel in een wettelijke plicht voor de financiële instellingen om na te gaan of u begrijpt wat de kenmerken zijn van een bepaald beleggingsproduct dat u wenst aan te kopen of dat de financiële instelling u wenst aan te bieden.

Financiële geletterdheid is een veel ruimer begrip: het doelt op de mate waarin iemand vertrouwd is met spaarproducten, kredieten, online bankieren, …

Financiële geletterdheid is erg belangrijk om ervoor te zorgen dat iemand met kennis van zaken financiële diensten en producten gebruikt. Het is dan ook een collectieve verantwoordelijkheid van burger, scholen, toezichthouders en financiële instellingen. 

Meer weten?

Lees hier de volledige brochure over MiFID.

Meer over: