Duurzaam bankieren voor een koolstofarme maatschappij

23/01/2018

Op donderdag 18 januari organiseerde de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling (FRDO) de studiedag Meer geld voor minder koolstof. De studiedag kaderde in de seminariereeks van de FRDO over de financiering van de omschakeling naar een koolstofarme maatschappij. De rode draad was de rol van de financiële sector en hoe de banken kunnen meewerken aan de klimaatdoelstellingen. 

Het bankkrediet is de belangrijkste steunpilaar van de Europese economie. De financiële instellingen kunnen dus een cruciale rol spelen in de verdere ontwikkeling van een duurzame economie. Bovendien zijn ze actief op de markt van aandelen en obligaties, waaronder maatschappelijk verantwoorde beleggingen en groene obligaties. Zowel de financiële sector als de ngo’s die inzetten op duurzame financiering wijzen op een aantal wettelijke of structurele hindernissen die moeten worden overwonnen zodat de financiële sector meer kan bijdragen aan de overgang naar een koolstofarme economie en maatschappij.

Groene financiering volgens de Europese Bankenfederatie

De Belgische financiële sector volgt actief de ontwikkelingen op Europees niveau en neemt deel aan de werkzaamheden binnen de Europese bankenfederatie. Het EBF pleit voor een duidelijke definitie rond wat onder “groen” en “duurzaam” moet worden begrepen. Dit is immers belangrijk om vertrouwen te creëren in groene investeringen en particuliere beleggers aan te moedigen om over te stappen naar groene en duurzame beleggingen.

Banken kunnen het begrip bevorderen bij kleine beleggers van de positieve gevolgen van duurzame projecten. Ook kunnen de financiële instellingen, naast de traditionele risico’s, klimaatrisico’s opnemen in hun beleggingsbeleid. Zo wordt er in Nederland bijvoorbeeld gewerkt aan specifieke stress testing voor klimaatrisico’s.

De overheid zou subsidies kunnen aanbieden om groene beleggingen te stimuleren en maatregelen nemen om milieuonvriendelijke investeringen terug te dringen. De EBF beveelt ook aan om de voordelen van groene assets correct op te nemen in de prudentiële beoordeling.

Tot slot speelt ook rapportering een belangrijke rol: de beleggers moeten weten wat de langetermijnrisico’s zijn, de toezichthouders zouden deze risico’s moeten kunnen meten en ook de bedrijven zelf zouden aan de hand van concrete cijfers moeten kunnen aantonen wat ze precies bijdragen aan de klimaatdoelstellingen.

Hernieuwbare energie

Het engagement van de financiële sector neemt steeds toe. Dat merk je al in de banken zelf: sommige banken zetten 100% in op hernieuwbare energie in hun eigen gebouwen. In onderhandelingen met klanten spelen duurzaamheidscriteria een steeds grotere rol en sommige banken sluiten zelfs een pact met hun klanten om over te schakelen naar hernieuwbare energie.

Ze ondersteunen  hun klanten bij de overgang naar een koolstofarme maatschappij ook met advies en financiële producten die bijvoorbeeld hernieuwbare energieprojecten of milieugerichte startups onderschrijven. Zo is de financiering van zonnepanelen en windmolens intussen standaard geworden.

Maatschappelijk verantwoorde beleggingen

Een duurzaamheidsstrategie van een bank steunt vooral op twee hoekstenen: minder nadelige impact en meer voordelige impact op de maatschappij. Een strikt en transparant duurzaamheidsbeleid kan bijvoorbeeld een blacklist bevatten van bedrijven waaraan geen krediet meer wordt verstrekt, zoals wapenbedrijven of bedrijven die de mensenrechten schenden. Ook kan zo’n beleid beleggingen in hernieuwbare energie opschroeven en beleggingen in fossiele brandstoffen afbouwen.

Groene financiële producten

Toch betekent duurzaam bankieren meer dan enkel niet meer beleggen in milieuvervuilende bedrijven. Ook door duurzame en groene financiering ingang te doen vinden bij de klanten en het eigen personeel kan de financiële sector zijn positieve bijdrage verhogen.

De banken bieden verschillende groene financiële producten aan: groene obligaties (green bonds), groene leningen en duurzame leningen. Duurzame leningen zijn een algemeen ondernemingskrediet waarbij de intrestvoet afhankelijk is van de evolutie van de duurzaamheidsscore van het bedrijf. Bovendien bestaan er ook financieringsformules die rekening houden met de hele toeleveringsketen van een bedrijf om ook de toeleveranciers zoveel mogelijk groen te kunnen krijgen. Zo kunnen groene toeleveranciers rekenen op betere voorwaarden dan niet-groene toeleveranciers.

Ook een interessant nieuw initiatief is het Europese EeMAP-project, een project van de European Mortgage Federation in samenwerking met de Europese Commissie, dat in België wordt ondersteund door de Belgische Vereniging voor het Krediet en de Vlaamse Confederatie Bouw. Uiterlijk tegen 2050 moeten alle gebouwen in Europa zeer energie-efficiënt zijn. Dit project wil eigenaars van gebouwen, die onvoldoende financiële middelen hebben, aanmoedigen  om de energie-efficiëntie van hun gebouwen te verbeteren via energie-efficiënte hypothecaire leningen. Niet onbelangrijk als je weet dat het onroerend goed van particuliere klanten een belangrijk aandeel heeft in de broeikasgasuitstoot in België. Voor Vlaanderen alleen zouden ongeveer nog bij 2 miljoen woningen investeringen moeten gebeuren om te voldoen aan de strenge verplichte energienormen die zullen gelden uiterlijk in 2050.  

Door te investeren in energie-efficiëntie stijgt de waarde van de woning en bespaart de klant bovendien ook op zijn energiefactuur. Beide gunstige elementen  kunnen meespelen in de kredietpolitiek van de bank om bepaalde voordeligere kredietvoorwaarden aan te bieden aan de klant. Met de verdere uitrol van dit initiatief zal hierover meer duidelijkheid komen. 

Rol van de overheid

Duurzaamheid en klimaat zouden een plaats moeten krijgen in financiële beslissingen op alle niveaus. Niet alleen de financiële sector, maar ook de overheid doet er goed aan een positief beleid te voeren om de omschakeling naar een koolstofarme maatschappij te bevorderen. Zo kent Nederland ‘groene banken’ waar minstens 70% van het kapitaal in duurzame projecten of in door de overheid goedgekeurde bedrijven moet worden belegd en kan een duurzame belegger in Italië rekening op een vrijstelling van de roerende voorheffing als incentive.

Meer informatie over de studiedag vindt u op de website van de Federale Raad voor Duurzaam Ondernemen

Meer over: